تنگه هرمز ؛ منبع الهام فاطمه دهقانی در خلق هویت مدرن ایرانی

در دنیای معاصر، جایی که مد به یکی از ابزارهای بیان هویت فرهنگی تبدیل شده است ؛فاطمه دهقانی، طراح جوان و بااستعداد لرستانی، با خلق یک ژیله‌ای منحصر به فرد، به بازآفرینی هویت جغرافیایی ایران پرداخته است.

این اثر، که بر اساس تنگه هرمز طراحی شده، پیوندی عمیق میان جغرافیا و هنر می‌سازد و داستان هویتی غنی را در قالب مد روایت می‌کند.

تنگه هرمز، به عنوان یک مسیر کلیدی و استراتژیک در تاریخ ایران، در طراحی این ژیله با تکنیک‌های مدرن و سنتی از نو بازآفرینی شده است.

فاطمه دهقانی با استفاده از پارچه و رنگ‌هایی که الهام گرفته از طبیعت و فرهنگ این منطقه هستند، تلاش کرده است تا نه تنها زیبایی بصری را به نمایش بگذارد، بلکه یادآور اهمیت تاریخ و هویت فرهنگی آن نیز باشد.

این طراح لرستانی، با ۲۸ سال سن، جسورانه به ابعاد معنایی لباس می‌پردازد و نشان می‌دهد که هر پوشش می‌تواند پیام‌هایی از فرهنگ و اصالت یک ملت را به همراه داشته باشد.

او می‌گوید: “این ژیله تنها یک لباس نیست؛ بلکه تلاشی است برای تعریف دوباره هویت جنوب ایران و تقدیر از تاریخی که در دی‌ان‌اِی ما نهفته است.”

فاطمه دهقانی همچنین در نظر دارد تا با جلب توجه به این اثر، گفتگویی تازه در مورد نقش مد در ترویج هویت‌های فرهنگی و تاریخی ایران به راه اندازد.

وی امیدوار است که این طرح الهام‌بخش طراحان دیگر باشد و بتواند پیوندی عمیق‌تر میان پوشش و هویت ملی برقرار کند.

ایده طراحی ژیله با الهام از تنگه هرمز ازکجا شکل گرفت؟

دهقانی :

ایده این ژیله ازدل یک دغدغه ی شخصی شکل گرفت وقتی تصویر تنگه هرمز را با درگیری های نظامی کنارهم دیدم به ذهنم رسید که این آبراهه ی استراتژیک فقط محل عبور کشتی ها نیست.محل تلاقی تاریخ،تجارت،مروارید و فرهنگ جنوب ایران است.پس از ترکیب زیبایی های تنگه هرمز ،مرواریدهای خلیج فارس ونگاه من به هویت ایرانی شکل گرفت.میخواستم لباسی طراحی کنم که فقط زیبا نباشدبلکه روایتگر جغرافیا،فرهنگ سرزمینم باشد.

چراژیله را برای این مفهوم انتخاب کردید؟

دهقانی :

ژیله به دلیل قرارگرفتن روی قلب ومرکز بدن ،بهترین فرم برای بیان مفاهیمی مثل صلح،هویت و اتحاد بود.همچنین ساختار اون اجازه میدهد جزییات نمادین مثل سوزن دوزی و بندینک ها بهتر دیده شوند.انتخاب فرم ژیله و بسترسپید آن نمادی ازحفاظت از ارزش های سرزمین،صلح طلبی و امید در روزهای سخت به شمار میرود.

این طرح از نظر بصری چه عناصری از تنگه هرمز رادارد؟

دهقانی :

ازخطوط مواج منحنی که تداعی کننده ی جزرومد وتلاقی آب های خلیج فارس و دریای عمان است استفاده شده است.استفاده از طیف رنگ های آبی های سرد(نیلی تا فیروزه ای)رنگ واقعی آب درساعتهای مختلف روز را نشان می دهد.مروارید های سفید دوخته شده اشاره به صید مروارید و گوهرهای خلیج فارس دارد.بندینک های کناری اثر،استعاره ی هنری ازهمبستگی ،همدلی و اتصال ناگسستنی میان استان ها و اقوام گوناگون ایران دارد.

آیا اثر صرفا مفهومی است یا کاربردی؟

دهقانی:

این اثردراصل مفهومی است.اما قابلیت تبدیل شدن به یک لباس کاربردی را دارد.باکمی ساده سازی درجزییات وانتخاب متریال مناسب تر می تواند نسخه ای قابل استفاده درمد روز ازآن تولید کرد.این اثر با داشتن پتانسیل تولیدکاربردی اصالت هنری ایران راازقالب ویترینی خارج کرده و به پوشش مدرن امروزی پیوند می زند.

آیا نسخه ی کاربردی آن هم قابل تولید است؟

دهقانی:

بله،نسخه ی کاربردی به راحتی با پارچه ی نخی ،کتان،چاپ دیجیتال به جای سوزن دوزی های سنگین وبندینک های تنظیم شونده برای پوشش روزمره تولید می شود اما این نکته باید مدنظر قرارداده شود که بدون از دست دادن هویت اصلی اش اجرا شود یعنی پیام و ساختار بصری اثر حفظ شود.

استفاده از مولفه های جغرافیایی در طزاحی لباس چه اهمیتی دارد؟

دهقانی:

این کار باعث می شود لباس فقط یک پوشش نباشد؛بلکه به یک رسانه فرهنگی تبدیل شود.عناصر جغرافیایی به طراحی هویت می دهند و مخاطب را با تاریخ ،اقلیم و ارزش های یک سرزمین آشنامی کنند.

بازخورد ها نسبت به طرح؟

دهقانی:

بازخوردها نسبت به طرح معمولا ازجنس تحسین برای اصالت،خلاقیت و معنای عمیق آن بوده است؛مخاطبان بیشتر تحت تاثیر ترکیب زیبایی بصری با پیام فرهنگی و انسانی اثر قرار گرفته اند.

چنین آثاری چه نقشی در معرفی فرهنگ ایرانی درسطح بین المللی دارد؟

دهقانی:

این آثار میتوانند ایران را فراترازکلیشه ها معرفی کنندبه عنوان سرزمینی با فرهنگ غنی ،هنرهای دستی ارزشمندو نگاه خلاقانه به هویت لباس به عنوان یک زبان جهانی میتواند پیام فرهنگ ایرانی را به شکلی زیبا و قابل فهم به جهان منتقل کند.

من اسم از کویرتا کرانه رو براش انتخاب کردم که نامی که سفر هنری لباس راازسوزن دوزی های بلوچستان (کویر)تا موج های تنگه هرمز (کرانه)روایت می کنند.

درمجموع گفت‌وگوی اختصاصی پایگاه خبری مدبه با فاطمه دهقانی نشان داد که هنر طراحی پوشاک می‌تواند با الهام ازهویت بومی، طبیعت وعناصر فرهنگی، به آثاری خلاقانه و معناگرا تبدیل شود. طراحی ژیله با الهام از تنگه هرمز، نمونه‌ای از پیوند زیبای هنر، جغرافیا و نگاه هنرمندانه است که می‌تواند ظرفیت‌های فرهنگی و هنری این سرزمین را به شکلی نو به تصویر بکشد.

درپایان، ازسرکار خانم فاطمه دهقانی بابت حضور در این گفت‌وگو و همچنین از آقای مجید امانی، مدیرمحترم مجتمع فرهنگی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، به‌سبب هماهنگی این گفت‌وگوی ویژه صمیمانه قدردانی می‌کنیم.

بتول صادقی