وقتی زیبایی هم به قیمت زندگی فروخته می‌شود

مو برای زن، فقط تارهایی نیست که روی شانه‌ها می‌ریزد. در فرهنگ ما، مو بخشی از زیبایی، ظرافت و هویت زنانه بوده است؛ گیس‌هایی که سال‌ها بافته می‌شدند، شانه می‌خوردند، آراسته می‌شدند و گاهی حتی بخشی از خاطرات یک زن را با خود حمل می‌کردند.

اما امروز، در گوشه‌ای از جامعه، همین مو به کالایی برای خرید و فروش تبدیل شده است؛ پدیده‌ای که شاید در نگاه اول ساده و حتی عادی به نظر برسد، اما اگر کمی دقیق‌تر نگاه کنیم، پرسش‌های اجتماعی مهمی پشت آن پنهان است.

موفروشی البته الزاماً به معنای فقر نیست. زنی ممکن است برای تغییر ظاهر، تأمین یک هزینه شخصی یا حتی استفاده از درآمد آن، موهای خود را بفروشد. بنابراین نمی‌توان درباره انگیزه همه فروشندگان یک حکم واحد صادر کرد.

اما در کنار این واقعیت، نمی‌توان چشم بر شرایط اقتصادی جامعه هم بست.

وقتی هزینه‌های زندگی روزبه‌روز افزایش پیدا می‌کند و درآمد بسیاری از خانوارها پاسخگوی همه نیازها نیست، انسان گاهی به داشته‌هایی رجوع می‌کند که پیش از این هرگز آنها را «سرمایه» نمی‌دانسته است. یکی وسیله‌ای را می‌فروشد، دیگری طلایی را که سال‌ها نگه داشته و دیگری شاید بخشی از موهای خود را.

اینجاست که موفروشی از یک معامله ساده فاصله می‌گیرد و به یک نشانه اجتماعی تبدیل می‌شود؛ نشانه‌ای از جامعه‌ای که در آن حتی بخشی از زیبایی انسان می‌تواند وارد چرخه اقتصاد شود.

از سوی دیگر، بازار خرید مو نیز خود داستان دیگری دارد. صنعت زیبایی، اکستنشن، کلاه‌گیس و خدمات مرتبط با مو، بازاری بزرگ ایجاد کرده که در آن مو دیگر فقط بخشی از بدن نیست؛ یک محصول با کیفیت، طول، رنگ و قیمت مشخص است.

در این میان اما نباید زنانی را که موهایشان را می‌فروشند قضاوت کرد. مسئله اصلی، انتخاب یک فرد نیست؛ مسئله، شرایطی است که انتخاب‌های انسان را شکل می‌دهد.

شاید برای یک زن، فروش مو یک تصمیم کاملاً شخصی باشد؛ اما برای زن دیگری ممکن است راهی برای پرداخت یک قسط، تأمین هزینه تحصیل فرزند، خرید یک وسیله ضروری یا عبور از یک تنگنای مالی باشد.

تفاوت این دو روایت، همان جایی است که جامعه باید مکث کند.

قرار نیست هر زن موفروش را قربانی اقتصاد بدانیم و قرار هم نیست افزایش این پدیده را کاملاً عادی و بی‌ارتباط با شرایط اجتماعی اطرافمان تلقی کنیم.

موفروشی شاید در ظاهر، معامله چند تار مو باشد؛ اما پشت بعضی از این معامله‌ها، داستان زندگی آدم‌هایی ایستاده است که برای گذراندن یک ماه دیگر، گاهی مجبورند از داشته‌هایی بگذرند که زمانی بخشی از زیبایی‌شان محسوب می‌شده است.

شاید پرسش واقعی این نباشد که «مو چند می‌ارزد؟»

پرسش این است؛ جامعه‌ای که در آن زیبایی هم می‌تواند به پول تبدیل شود، برای حفظ قدرت انتخاب و کرامت اقتصادی انسان‌ها چه باید بکند؟

/فاطمه نعمت پور

https://rastakonline.ir