فقر چگونه آسیب اجتماعی تولید می‌کند؟

معاون سلامت اجتماعی بهزیستی لرستان، فقر و بیکاری ساختاری را از مهم‌ترین عوامل تولید و بازتولید آسیب‌های اجتماعی در استان معرفی می‌کند، موضوع دیگر یک هشدار معمول اداری نیست؛ بلکه باید آن را به‌عنوان یک مسئله جدی توسعه‌ای دید.

 رستاک آنلاین / رامین رحیمیان ،   وی از بیکاری، مهاجرت، اعتیاد، افزایش طلاق، بزهکاری، تغییر الگوی فرزندآوری، آسیب‌های فضای مجازی و سالمندی به‌عنوان بخشی از چالش‌های اجتماعی لرستان نام برده است؛ اما در میان این فهرست، فقر و بیکاری جایگاه متفاوتی دارند، چراکه می‌توانند خود به عاملی برای تشدید بسیاری از آسیب‌های دیگر تبدیل شوند.

زنجیره‌ای که از اقتصاد شروع می‌شود

بیکاری در یک جامعه صرفاً به معنای نداشتن درآمد نیست. جوان بیکار ممکن است ازدواج را به تأخیر بیندازد، مهاجرت کند، از محیط اجتماعی خود فاصله بگیرد یا نسبت به آینده دچار ناامیدی شود.

در سوی دیگر، کاهش قدرت اقتصادی خانواده می‌تواند فشارهای روانی و اجتماعی را افزایش دهد و توان خانواده برای آموزش، درمان، تربیت و حمایت از فرزندان را کاهش دهد.

به همین دلیل، میان فقر، بیکاری، مهاجرت، کاهش ازدواج، کاهش فرزندآوری و سالمندی جمعیت نمی‌توان دیوارهای کاملاً جدا کشید؛ این مسائل در بسیاری موارد به یکدیگر متصل‌اند.

مسئله لرستان فقط ایجاد شغل نیست

یکی از نکات مهم در سخنان معاون بهزیستی، اشاره به بیکاری جوانان تحصیل‌کرده است. این بخش از جامعه سال‌ها برای کسب تخصص و ورود به بازار کار سرمایه‌گذاری کرده، اما وقتی متناسب با توانایی خود فرصت شغلی پیدا نمی‌کند، مهاجرت می‌تواند به انتخابی ناخواسته تبدیل شود.

این یعنی استان از یک طرف هزینه آموزش نیروی انسانی را می‌پردازد و از سوی دیگر، بخشی از همین نیروی انسانی را به دلیل نبود فرصت شغلی از دست می‌دهد.

در چنین شرایطی، صرف اعلام تعداد طرح‌های اشتغال یا میزان تسهیلات پرداخت‌شده کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد اشتغال پایدار، درآمد واقعی و ماندگاری نیروی انسانی در استان است.

آسیب اجتماعی را نمی‌توان با معلول درمان کرد

گسترش اعتیاد، طلاق، آسیب‌های نوجوانان و مشکلات خانواده، موضوعاتی نیستند که فقط با افزایش مراکز مشاوره یا اجرای طرح‌های مقطعی حل شوند.

اگر ریشه بخشی از این مشکلات در فقر و بیکاری است، سیاست اجتماعی باید در کنار مداخله‌های حمایتی، به سراغ ریشه‌های اقتصادی نیز برود.

بهزیستی، دستگاه‌های حمایتی و نهادهای اجتماعی در خط مقدم مواجهه با آسیب‌ها قرار دارند؛ اما پیشگیری واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که اشتغال، درآمد، آموزش، مسکن و رفاه اجتماعی نیز بخشی از سیاست پیشگیری از آسیب تلقی شوند.

کودکان؛ حلقه‌ای که نباید فراموش شود

هشدار درباره حضور گسترده کودکان در فضای مجازی نیز در همین زنجیره قابل بررسی است. وقتی تلفن همراه به جای ارتباط والدین با کودک قرار می‌گیرد، مسئله فقط استفاده بیش از حد از اینترنت نیست؛ بلکه می‌تواند نشانه‌ای از تغییر سبک زندگی و کاهش ارتباطات خانوادگی باشد.

از سوی دیگر، نوجوانی که با کمبود فرصت‌های اجتماعی، آموزشی و شغلی آینده مواجه است، بیش از گذشته به حمایت، آموزش مهارت‌های زندگی و فضای سالم برای رشد نیاز دارد.

رستاک؛ یک سؤال از تصمیم‌گیران

اگر فقر و بیکاری ریشه بخشی از آسیب‌های اجتماعی لرستان است، پس ارزیابی موفقیت برنامه‌های توسعه استان نباید فقط با تعداد پروژه‌های افتتاح‌شده، میزان تسهیلات پرداختی یا آمار تولید انجام شود.

معیار واقعی باید این باشد که این سیاست‌ها چقدر درآمد خانوار را افزایش داده، چند شغل پایدار ایجاد کرده و چند جوان را به ماندن در لرستان امیدوار کرده است؟

پرسش چالشی رستاک:
اگر سال‌هاست فقر و بیکاری به‌عنوان ریشه آسیب‌های اجتماعی لرستان شناخته می‌شود، چرا هنوز بخش قابل توجهی از سیاست‌های استان به جای خشکاندن ریشه، صرف مدیریت پیامدهای آن می‌شود؟

https://rastakonline.ir