چراغ‌های خاموش اقتصاد شبانه لرستان

ساعت از ۱۰ شب گذشته است. خیابان‌های خرم‌آباد هنوز کاملاً خالی نشده‌اند، اما بخش قابل‌توجهی از فعالیت اقتصادی شهر آرام‌آرام فروکش می‌کند؛ مغازه‌ها یکی پس از دیگری کرکره‌ها را پایین می‌کشند و بخشی از شهری که می‌توانست تا نیمه‌شب محل خرید، تفریح، گردش و خدمات باشد، عملاً وارد ساعات کم‌تحرک خود می‌شود. سؤال اینجاست: اقتصاد لرستان چرا بخش مهمی از شب را از دست می‌دهد؟

رستاک آنلاین/ رامین رحیمیان، اقتصاد شبانه فقط به باز بودن چند رستوران یا فروشگاه تا نیمه‌شب محدود نمی‌شود؛ مجموعه‌ای از فعالیت‌های گردشگری، حمل‌ونقل، خدمات، خرده‌فروشی، سرگرمی، صنایع فرهنگی و کسب‌وکارهای کوچک است که می‌توانند در ساعات بعد از پایان فعالیت اداری، بخشی از درآمد و اشتغال شهر را شکل دهند.

خرم‌آباد از نظر ظرفیت گردشگری، کمبود جاذبه برای فعال‌کردن اقتصاد شبانه ندارد. قلعه فلک‌الافلاک، پل شاپوری، دریاچه کیو، بافت تاریخی شهر و طبیعت پیرامون خرم‌آباد، مجموعه‌ای از ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند بخشی از گردشگری شهر را از ساعات روز به شب نیز امتداد دهند.

اما گردشگر شبانه به چیزی بیشتر از یک جاذبه تاریخی نیاز دارد؛ باید بداند بعد از غروب آفتاب کجا می‌تواند قدم بزند، خرید کند، غذای محلی بخورد، صنایع‌دستی بخرد، در یک فضای فرهنگی حضور پیدا کند یا حتی چند ساعت بیشتر در شهر بماند.

اینجاست که اقتصاد شبانه به مسئله‌ای فراتر از «ساعت کار مغازه‌ها» تبدیل می‌شود. هر ساعت اضافه فعالیت اقتصادی، در صورت وجود تقاضا و زیرساخت مناسب، می‌تواند برای بخشی از مشاغل کوچک فرصت درآمد ایجاد کند؛ از رستوران و کافه گرفته تا حمل‌ونقل، فروش صنایع‌دستی، مراکز تفریحی و خدمات گردشگری.

مشکل فقط تعطیلی مغازه‌ها نیست

یکی از ضعف‌های اصلی اقتصاد شبانه در شهرهای استان، نبود یک برنامه منسجم برای تبدیل شب به بخشی از چرخه اقتصادی است. اگر قرار باشد فعالیت شبانه فقط به چند واحد صنفی محدود شود، طبیعتاً نمی‌توان انتظار داشت اثر قابل‌توجهی بر اشتغال و گردشگری بگذارد.

اقتصاد شبانه به امنیت، حمل‌ونقل، روشنایی، پارکینگ، مدیریت شهری، نظارت صنفی، برنامه فرهنگی و البته تقاضای واقعی مردم نیاز دارد. یعنی شهرداری، میراث فرهنگی، اصناف، گردشگری، نیروی انتظامی و بخش خصوصی باید در یک برنامه مشترک کنار هم قرار بگیرند.

از سوی دیگر، فعالیت شبانه باید متناسب با فرهنگ و شرایط هر شهر طراحی شود. قرار نیست خرم‌آباد کپی شهرهای بزرگ شود؛ اتفاقاً مزیت لرستان می‌تواند در تعریف یک مدل بومی اقتصاد شبانه باشد؛ مدلی مبتنی بر گردشگری، غذاهای محلی، صنایع‌دستی، موسیقی و فرهنگ بومی و فضاهای شهری.

گردشگری؛ فرصتی که شب‌ها نیمه‌فعال می‌ماند

لرستان در سال‌های اخیر تلاش کرده سهم بیشتری از گردشگری کشور به دست آورد، اما سؤال مهم این است که گردشگری استان چقدر به اقتصاد محلی وصل می‌شود؟

اگر گردشگر در طول روز از یک اثر تاریخی بازدید کند اما شب را در شهری دیگر بگذراند، بخشی از زنجیره ارزش گردشگری استان از دست می‌رود. ماندگاری گردشگر فقط با افزایش تعداد جاذبه‌ها اتفاق نمی‌افتد؛ شهر باید برای ساعات بعد از غروب نیز برنامه داشته باشد.

حتی بازارهای شبانه کوچک، رویدادهای فرهنگی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی، غذاهای محلی، اجرای برنامه‌های فرهنگی و نورپردازی مناسب برخی محورهای گردشگری می‌تواند بخشی از این زنجیره را فعال کند؛ البته مشروط به اینکه برنامه‌ریزی مقطعی و مناسبتی نباشد.

سهم اشتغال چه می‌شود؟

اقتصاد شبانه می‌تواند برای گروه‌هایی که امکان فعالیت در ساعات اداری ندارند نیز فرصت ایجاد کند. جوانان، کسب‌وکارهای کوچک، تولیدکنندگان صنایع‌دستی، فعالان غذا و گردشگری و حتی رانندگان خدمات حمل‌ونقل می‌توانند بخشی از این بازار را شکل دهند.

اما در لرستان هنوز یک پرسش اساسی بی‌پاسخ مانده است: چه تعداد واحد اقتصادی در استان می‌توانند بعد از ساعت ۱۰ شب فعالیت کنند و چه میزان اشتغال و گردش مالی ایجاد می‌کنند؟

نبود یک آمار مشخص درباره سهم اقتصاد شبانه، خود بخشی از مسئله است. وقتی میزان فعالیت شبانه، تعداد مشاغل، گردش مالی و ظرفیت‌های بلااستفاده اندازه‌گیری نشده باشد، طبیعتاً سیاست‌گذاری دقیق برای آن نیز دشوار خواهد بود.

شب‌های خرم‌آباد؛ یک ظرفیت اقتصادی فراموش‌شده؟

خرم‌آباد شهری گردشگرپذیر و برخوردار از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی است، اما اقتصاد گردشگری آن نباید با پایان ساعات اداری متوقف شود.

مسئله این نیست که همه شهر تا نیمه‌شب باز بماند؛ مسئله این است که آیا می‌توان بخشی از ظرفیت اقتصادی ساعات شب را به شکل قانونمند، ایمن و متناسب با فرهنگ شهر فعال کرد؟

اگر پاسخ مثبت است، باید برای آن برنامه داشت؛ از تعریف محورهای مشخص گردشگری شبانه و بازارهای شب گرفته تا توسعه حمل‌ونقل و نورپردازی، افزایش امنیت، حمایت از کسب‌وکارهای واجد شرایط و برگزاری رویدادهای فرهنگی.

در بسیاری از شهرها، شب دیگر صرفاً پایان روز نیست؛ بخشی از اقتصاد شهر است. برای لرستان نیز شاید وقت آن رسیده باشد که ساعت ۱۰ شب را پایان فعالیت اقتصادی نداند، بلکه آن را آغاز یک شیفت تازه برای اقتصاد گردشگری و خدماتی استان تلقی کند.

سؤال اصلی اما همچنان باقی است: لرستان با این همه ظرفیت گردشگری و فرهنگی، سالانه چه میزان درآمد بالقوه را فقط به دلیل خاموش بودن اقتصاد شبانه از دست می‌دهد؟

https://rastakonline.ir